Il-parteċipazzjoni hi miktuba fil-qafas
Il-leġiżlazzjoni tfittex opportunitajiet indaqs u protezzjoni kontra d-diskriminazzjoni. Tirrikonoxxi rwol għall-persuni awtistiċi u l-organizzazzjonijiet tagħhom fl-iżvilupp, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-politiki li jolqtuhom. Preżentazzjoni lill-parlament tad-19 ta’ Marzu 2024 tiddeskrivi l-involviment ta’ familji u organizzazzjonijiet fil-proċess leġiżlattiv, fosthom il-pjattaforma interreġjonali tal-liġi tal-awtiżmu MILA. Dan ir-rakkont ipoġġi l-parteċipazzjoni ċivili flimkien mal-ħidma tal-istituzzjonijiet pubbliċi. Il-kamp tal-liġi jmur lil hinn mit-tfal tal-iskola, għalkemm l-edukazzjoni saret wieħed mill-oqsma l-aktar viżibbli fl-ispjegazzjoni tad-dmirijiet prattiċi. [1][2]
L-iskejjel għandhom responsabbiltajiet konkreti
Id-dispożizzjonijiet edukattivi jindirizzaw aċċess mingħajr diskriminazzjoni għal istituzzjonijiet pubbliċi u privati, u adattamenti fir-regoli u proċeduri interni. Dawn id-dmirijiet jinkludu rispons għall-ħtiġijiet ta’ studenti awtistiċi f’sitwazzjonijiet ta’ diffikultà emozzjonali jew fl-imġiba. Jikkonċernaw l-organizzazzjoni tal-edukazzjoni u l-appoġġ, mhux suppożizzjoni li kull persuna awtistika teħtieġ l-istess intervent. Il-preżentazzjoni parlamentari tidentifika wkoll ilmenti dwar rifjut ta’ reġistrazzjoni, ħlasijiet addizzjonali marbuta mal-awtiżmu u appoġġ insuffiċjenti. Dawn huma eżempji ta’ tilwim, mhux rata nazzjonali mkejla ta’ esklużjoni. [1][2][3]
Fondazzjoni tispjega r-regoli tal-iskejjel
Magda Montero ta’ Fundación Wazú ħejjiet gwida datata Diċembru 2024 li tispjega ċ-Ċirkolari 586 tas-Sovrintendenza tal-Edukazzjoni. Il-gwida, appoġġjata mis-Sovrintendenza u ospitata mill-Ministeru tal-Edukazzjoni, hi xogħol il-fondazzjoni. Tispjega d-dħul, il-proċeduri interni, l-ippjanar tal-appoġġ individwali u r-rispons għal sitwazzjonijiet diffiċli. Tisħaq ukoll li r-responsabbiltà ma tistax sempliċement titgħadda lil professjonisti barra mill-klassi: il-persunal li jaħdem mal-istudent jeħtieġ preparazzjoni. Id-dokument jagħti lill-familji u t-timijiet edukattivi riferiment komuni biex jiddiskutu x’inhu mistenni mill-iskola.
Qafas legali ma jkejjilx l-inklużjoni
Il-liġi kellha bidu differit għal xi dispożizzjonijiet, għalhekk il-pubblikazzjoni ma tfissirx li kull appoġġ ingħata minnufih. Gwida edukattiva sussegwenti għamlet partijiet tal-qafas aktar speċifiċi. Għall-istudenti dan jista’ jfisser mistoqsijiet dwar aċċess għall-klassi, adattamenti fir-rutini u r-rispons tal-persunal meta l-ambjent joħloq diffikultà. Għall-adulti, id-dispożizzjonijiet soċjali u tas-saħħa usa’ jibqgħu fl-istess liġi. Id-dokumenti jistabbilixxu dmirijiet u jispjegaw l-applikazzjoni tagħhom; ma jurux li kull skola jew servizz laħaq l-inklużjoni maħsuba. [1][3][2]