Id-drittijiet ikopru l-ħajja ta’ kuljum
Il-liġi tistabbilixxi responsabbiltajiet għall-gvern nazzjonali u l-gvernijiet tal-kontej, u drittijiet f’oqsma bħall-privatezza, il-ħajja tal-familja, l-edukazzjoni, l-impjieg u l-komunikazzjoni. Id-dispożizzjonijiet tal-aċċessibbiltà jindirizzaw il-bini, it-trasport, l-informazzjoni u t-teknoloġija assistiva. L-International Commission of Jurists, ICJ, tiddeskrivi l-liġi bħala waħda li tirrikonoxxi espressament l-aċċessibbiltà bħala dritt marbut mal-għajxien indipendenti u l-parteċipazzjoni. Dan jagħti kuntest usa’ lill-adattamenti individwali: l-aċċess jolqot kif persuna tasal għal servizz, tirċievi l-informazzjoni tiegħu u tieħu sehem fid-deċiżjonijiet li jaffettwawha. [1]
L-organizzazzjonijiet jispjegaw id-dispożizzjonijiet il-ġodda
United Disabled Persons of Kenya, UDPK, ippubblikat sommarju tal-liġi u identifikat l-għarfien pubbliku bħala l-pass li jmiss wara l-adozzjoni. Iddeskriviet il-liġi bħala għodda għall-promozzjoni tad-drittijiet li teħtieġ implimentazzjoni attiva. Il-pubbliku fil-mira kien jinkludi fornituri tas-servizzi, komunitajiet u partijiet interessati oħra. Din ir-reazzjoni turi rwol prattiku għall-organizzazzjonijiet ta’ persuni b’diżabilità: jgħinu lin-nies jifhmu x’tkopri l-liġi u kif tista’ tappoġġa kontestazzjoni tal-esklużjoni. Il-pubblikazzjoni ta’ sommarju hi attività ta’ għarfien, mhux prova li s-servizzi diġà nbidlu mal-Kenja kollha.
L-aċċess għall-ġustizzja jeħtieġ aktar azzjoni
Fir-rapport tagħha tal-2025 dwar l-aċċess għall-ġustizzja fil-Kenja, l-ICJ tispjega li l-liġi l-ġdida titlob akkomodamenti proċedurali u xierqa għall-età fi proċeduri legali. Tidentifika wkoll dmirijiet biex jiġu żviluppati regolamenti tal-għajnuna legali u regoli tal-qorti dwar miżati u appoġġ fil-komunikazzjoni. L-organizzazzjoni tirrapporta li regolamenti u regoli komparabbli taħt il-liġi ta’ qabel ma ġewx adottati għal għoxrin sena. Dik is-sejba tirreferi għall-perjodu tar-rapport; turi għaliex dmir statutorju ġdid irid jiġi segwit minn strumenti u arranġamenti li jagħmluh utilizzabbli. [3][1]
Ir-reazzjoni bikrija ffukat fuq it-tħaddim tal-liġi
Fit-22 ta’ Mejju 2025, in-National Council for Persons with Disabilities irrapporta eżami tal-liġi ma’ sħab, bil-parteċipazzjoni tal-attivist tad-diżabilità Lawrence Mute u s-Senatriċi Crystal Asige. Il-kunsill qal li l-eżerċizzju kellu l-għan li jifhem id-dispożizzjonijiet u jiffaċilita l-implimentazzjoni. L-eżami pubbliku, l-ispjegazzjoni ta’ UDPK u l-analiżi tal-ICJ flimkien juru partijiet differenti tar-reazzjoni għal-liġi. Il-pass prattiku li jmiss identifikat minnhom kien li l-impenji legali jsiru proċeduri u appoġġ. L-ebda dokument bikri ma jistabbilixxi konformità nazzjonali jew it-tneħħija tal-ostakli kollha. [3]