© Österreichischer Behindertenrat
Programm mifrux fuq il-gvern
Il-pjan ġabar 375 miżura fi tmien kapitli, b’oqsma bħall-aċċessibbiltà, l-edukazzjoni, l-impjieg u l-għajxien indipendenti. Il-ministeru jiddeskrivi kważi 300 objettiv ta’ politika u madwar 150 indikatur. Dawn iċ-ċifri juru d-daqs tal-programm u l-istruttura tal-monitoraġġ tiegħu; mhumiex għadd ta’ titjib li diġà tlesta. Billi jiġbor il-miżuri u l-objettivi flimkien, id-dokument jippermetti li jiġi identifikat liema parti tal-gvern għandha taġixxi u li rapporti sussegwenti jitqabblu mal-impenji oriġinali. [1][2]
Kif kellhom jiġu pprovduti l-flus
Il-kapitlu tal-finanzjament isegwi l-prinċipju li kull ministeru jiffinanzja l-miżuri fir-responsabbiltà tiegħu u fil-qafas tal-baġit federali. Il-provinċji huma responsabbli għall-finanzjament tal-miżuri fil-kompetenza tagħhom. Id-dokument jirreġistra wkoll talbiet għal finanzjament garantit, fosthom fond possibbli għall-inklużjoni. Ir-reġistrazzjoni ta’ dik it-talba ma ħolqitx fond bħal dan. Għal programm li jaqsam l-edukazzjoni, l-akkomodazzjoni u s-servizzi ta’ appoġġ, id-distinzjoni hija importanti: objettiv miftiehem xorta jeħtieġ baġit identifikabbli u awtorità li tista’ twettqu. [2]
Oġġezzjonijiet mir-rappreżentanti tad-diżabbiltà
Fir-risposta tiegħu dakinhar tal-adozzjoni, il-Behindertenrat qal li kien ipparteċipa fl-iżvilupp tal-pjan iżda li ftit wisq mill-proposti tiegħu ġew inklużi. Klaus Widl, dak iż-żmien il-president interim, ikkritika l-appoġġ baġitarju insuffiċjenti u n-nuqqas ta’ azzjoni koordinata mill-provinċji. L-organizzazzjoni identifikat nuqqasijiet fl-edukazzjoni, fl-impjieg, fl-aċċessibbiltà, fid-deistituzzjonalizzazzjoni u fl-assistenza personali fil-ħajja ta’ kuljum. Dawn kienu l-valutazzjonijiet tagħha tal-programm adottat, mhux kejl tar-riżultati eventwali tiegħu. [3]
Kif jista’ jiġi segwit it-twettiq tal-pjan
Il-ministeru jiddeskrivi evalwazzjoni xjentifika kontinwa mill-2024 u għamel disponibbli l-ewwel rapport ta’ implimentazzjoni għall-perjodu mill-adozzjoni sa tmiem l-2023. Ir-rappurtar joħloq rekord pubbliku li miegħu jistgħu jitqabblu l-impenji sal-2030. In-nuqqas ta’ qbil oriġinali jipprovdi wkoll mistoqsijiet prattiċi: jekk miżura għandhiex finanzjament, jekk ir-responsabbiltajiet federali u provinċjali jaqblux bejniethom, u jekk persuni b’diżabbiltà jesperjenzawx bidla. L-adozzjoni fl-2022 bdiet dan il-proċess ta’ implimentazzjoni; ma kinitx prova li l-għanijiet kienu diġà ntlaħqu. [1][2][3]